Văn hóa - Giáo dục  » Lịch sử Từ đường các chi họ

TỪ ĐƯỜNG DÒNG HỌ ĐỖ THÔN TIÊN CHƯỞNG, XÃ GIAO CHÂU, HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

Đỗ Minh Thoa – Phó Trưởng ban Cố vấn Hội đồng họ Đỗ Nam Định khóa I

       Theo gia phả để lại, đức tổ họ Đỗ Phúc là hậu duệ đời thứ 11 của thủy tổ Đại Vương Đỗ Phúc Hưu. Cha mẹ mất sớm, ngài một mình bươn chải tìm kế sinh nhai bằng nghề chài lưới trên sông Nhị Hà (sông Hồng) xung quanh cửa bể Ba Lạt (Hạ nguồn sông Hồng, tiếp giáp với biển). Chiều chiều, về chợ Hộc (chợ Bể) bán cá. Thấy dải cồn cát ở vùng này thuận tiện, trên bến dưới thuyền nên quyết định dựng nhà định cư - đó chính là làng Tiên Chưởng ngày nay (khoảng năm Tân Sửu (1619), thời vua Lê Kính Tông, thuộc triều đại nhà Lê Trung Hưng). Đến năm 1629, cùng với các vị của ba họ: họ Cao, họ Trần, họ Nguyễn viết tấu xin vua lập làng Tiên Chưởng. Chính vì thế, ngọc phả đình làng tôn là “tứ tính tiên công” (nghĩa là: bốn họ về trước có công lập làng). Cũng từ đó, các cụ tổ lãnh đạo hướng dẫn dân làng quai đê, lấn biển, khai khẩn bãi bồi thành đồng ruộng thẳng cánh cò bay nên người đời có câu ca tặng khen lưu truyền công đức đến bây giờ:

"Biển Đông mà biển thành làng,
Bãi bồi mà biển bạt ngàn lúa xanh”

       Cũng từ đó, dân làng mỗi lúc một đông. Làng ta lại có thêm 4 họ nữa về lập ấp. Đó là họ Đào, họ Mai, họ Lê, họ Phạm – một minh chứng cho tên “BÁT TỘC TIÊN HIỀN”. Các dòng họ chung tay xây làng, giữ đất.
       Theo quy luật tự nhiên, các bậc tiền nhân tuổi già quy y cùng tiên tổ, con cháu ở lại trung hiếu vẹn tròn, bảo nhau xây nơi thờ phụng. Năm Bính Tuất (1802), ngôi từ đường bằng gỗ của họ ta ra đời trên chính nền đất này.
       Hơn 100 năm sau, mùa đông năm Bính Tý (1936), ngôi từ đường kiên cố bằng gạch, vôi được xây dựng lại thay cho ngôi từ đường bằng gỗ đã xuống cấp. Gần nửa thế kỷ sau, do biến cố thăng trầm của thời gian, do sự tàn phá của chiến tranh – hai quả bom Thực dân Pháp ném xuống năm 1953 làm ngôi từ đường của họ ta nứt mẻ, dột nát tứ tung không thể để vậy sửa chữa được nữa, dòng họ đã hạ quyết tâm xây lại theo đúng kiểu dáng cổ xưa nhưng to rộng hơn và chắc chắn hơn.

Từ đường họ Đỗ Phúc - xã Giao Châu, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định

       Tại ngôi từ đường này, chúng ta có uy danh của thần tổ Đỗ Anh Vũ được người đời sau tôn vinh là Đức Thánh Lác – văn võ song toàn được triều Lý phong hàm “ĐẠi đô thống” “Thượng tướng quân”, có công giúp triều Lý ổn định đất nước suốt 20 năm trận mạc lẫy lừng.
       Ngôi từ đường này, còn có anh linh danh tướng Đại Vương Thủy tổ Đỗ Phúc Hưu có công giúp nhà Lê giữ yên triều chính, dạy dỗ cháu con dân làng vùng Giao Thủy quai đê, lấn biển, mở mang bờ cõi. Khi Ngài thác được các vua nhà Nguyễn phong sắc 10 lần, lưu truyền muôn thuở.
Nơi đây cũng là nơi thờ Cửu Huyền Thất Tổ chúng ta. Người trọn đời với làng, với xã, với con cháu yêu thương. Những khí tự, hoành phi, câu đối trong từ đường là minh chứng cho giá trị của một ngôi từ đường có bề dày lịch sử.
       Với giá trị lịch sử như đã nói ở trên, tháng Giêng năm 2013, dòng họ ta đã có tờ trình trình lên các cấp có thẩm quyền. Nguyện vọng của dòng họ được Ủy ban nhân dân xã Giao Châu xác nhận, đề nghị phòng văn hóa huyện Giao Thủy, phòng di sản danh thắng – Sở Văn hóa – Thông tin tỉnh Nam Định lập hồ sơ khoa học thẩm định di sản. Ngày 27 tháng 12 năm 2016, Ủy ban nhân dân tỉnh thông qua và ra quyết định cấp bằng di tích lịch sử văn hóa cho từ đường dòng họ Đỗ Phúc làng Tiên Chưởng, xã Giao Châu, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Lễ rước Bằng công nhận di tích lịch sử văn hóa dòng họ Đỗ Phúc xã Giao Châu (nguồn: http://namdinh.gov.vn/huyengiaothuy/)

       Thật là một đại hồng phúc cho họ ta mà không có giá trị vật chất nào sánh được. Mỗi chúng ta dù trai hay gái, dâu hay rể, xa hay gần đều có quyền tự hào về tiên tổ, về giá trị của ngôi từ đường mà giữ trọn hiếu nghĩa phụng thờ tổ tiên ông bà, cha mẹ. Toàn gia tộc chúng ta quyết gìn giữ, bảo tồn, phát huy giá trị di tích thiên thu, trường cửu!

Nam Định, tháng 12 năm 2017