Bản tin các Huyện  » Họ Đỗ huyện Hải Hậu

ĐÔI NÉT VỀ MỘT SỐ DÒNG TỘC HỌ ĐỖ HUYỆN HẢI HẬU

Sau một thời gian kết nối và tìm hiểu, Hội đồng họ Đỗ huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định xin giới thiệu đôi nét về một số dòng tộc họ Đỗ trong huyện nhà, để bạn đọc cùng tham khảo.

1. Đỗ đại tộc Từ đường xóm 8, xã Hải Bắc
       Thủy tổ Đỗ Chính Phúc, quê gốc từ Tống Sơn (huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa) cách đây trên 500 năm. Thủy tổ đưa con, cháu về khu vực xã Hải Bắc để khai hoang, lấn biển cùng với cửu tộc và các Họ kế tiếp, góp phần thành lập ra huyện Hải Hậu ngày nay. Từ xa xưa vùng đất này là bãi bồi, lạch lác, lau sậy. Sau khi đê Hồng Đức năm 1470-1496 hoàn thành. Các bậc tiền nhân của Họ đến khai hoang, lập thành cồn ấp. Năm 1511 là Quần Anh. Năm 1804 phân thành 3 xã: xã Thượng, xã Trung và xã Hạ. Đến ngày 27 tháng 12 năm 1988 thành lập lên huyện Hải Hậu. Dòng họ Đỗ xã Hải Bắc tự hào có tiến sĩ Đỗ Tông Phát (1813-1893) cụ là người đỗ tiến sĩ đầu tiên của huyện nhà, được triều đình phong đến chức: Hàn lâm viện biên tu; Tri phủ Ứng Hòa; Đỗ học tỉnh Nghệ An; Quốc thư giám toàn tu; Dinh điền chánh sứ, tổ chức công cuộc khai hoang lấn biến lập lên 2 tổng là Quế Hải và Tân Khai (nay là xã hải Quang đến Hải Triều). Cụ cũng là tri huyện Hải Hậu (tức Chủ tịch huyện đầu tiên của huyện Hải Hậu) năm 1888. Cụ có 2 con trai là tú tài Đỗ Bỉnh Khiêm và cử nhân Đỗ Bình Thành. Cho đến nay Họ đã có tới 23 đời, trên 2.000 đinh. Hậu duệ của Cụ tiêu biểu hiện nay có tiến sĩ Đỗ Hoài Nam - Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ; tiến sĩ Đỗ Thị Tươi - Giảng viên trường Đại học; Thiếu tướng Đỗ Thái Sơn - Phó tư lệnh Quân khu Thủ đô; Cử nhân Đỗ Ngọc Phương - nguyên Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy tỉnh Quảng Ninh; có trên 100 người là cán bộ cao cấp của dân sự và lực lượng vũ trang nhân dân. Các hậu duệ và con, cháu, chắt của Thủy tổ đã đóng góp trong công cuộc khai hoang, lấn biển, góp phần thành lập nên huyện Hải Hậu và tham gia trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc đến nay đã và đang góp phần xây dựng quê hương giàu, đẹp, văn minh.
        Với cụ Đỗ Tông Phát, Từ đường họ Đỗ đại tộc xóm 8, xã Hải Bắc đã giành riêng một cung thờ Cụ, có tượng và di ảnh thờ Tiến sĩ. Tại đây có hai chữ hán nôm "Quốc Lão" sơn son thiếp vàng được Nhà vua tặng vẫn còn được giữ nguyên vẹn, Đảng bộ Hải Hậu có ghi chép tên tuổi và công lao, sự nghiệp của Cụ vào lịch sử Đảng bộ huyện; Nhà vua ghi vào văn bia Tiến sĩ, cùng với các danh nhân cả nước. Nhân dân địa phương lập đền thờ trong khuôn viên chùa Quế Phong, xã Hải Tây. Đó là niềm vinh dự, tự hào cho dòng họ Đỗ đại tộc, xóm 8, xã Hải Bắc.
2. Họ Đỗ thôn Thanh Quang, xã Hải Thanh
       Có nguồn gốc từ làng Đồng Kĩa, xã Thành Lợi, huyện Vụ Bản. Thủy tổ Đỗ Phúc Tâm đưa con, cháu về làng Đồng Quỹ, xã Nam Tiến, huyện Nam Trực để khai hoang lập ấp và xây dựng chùa thôn Đồng Quỹ. Ngày 15 tháng Giêng năm Canh Thân 1480 Thủy tổ qua đời. Do có công lao lớn, nhân dân địa phương đã án táng phần mộ của Thủy tổ trong khuôn viên chùa thôn Đồng Quỹ, xã Nam Tiến. Hậu duệ của Thủy tổ là Tổ Đỗ Quý Công Chân Thật và Đỗ Quý Công Phúc Tạ đã đưa con, cháu và người thân xuống xã Hải Thanh, huyện Hải Hậu quai đê, lấn biển, sinh cơ lập nghiệp, xây dựng vùng quê mới, với số đinh hiện nay trên 700 người. Thời Tây Sơn, các hậu duệ của Thủy tổ Đỗ Phúc Tâm có 4 vị tướng là: Hùng liệt tướng quân Đỗ Trần Kế; Hộ bộ Tả Thị Lang Đỗ Trần Can; Tri úy tướng quân Đỗ Trần Điểm; Chỉ huy sứ tước bá Đỗ Phạm Tư, cho nên từ đường Tam Chi đã được Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh Nam Định cấp bằng di tích Lịc sử Văn hóa năm 2003. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đã có hàng trăm thanh niên lên đường nhập ngũ bảo vệ Tổ quốc. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp có ông Đỗ Ba Hùng là một trong bốn đảng viên năm 1948 thành lập Chi bộ đầu tiên, tiền thân của Đảng bộ xã Hải Thanh. Ông Đỗ Văn Vĩnh liệt sĩ chống Pháp năm 1956 được Đảng bộ xã Hải Thanh lấy tên ông đặt tên cho làng xóm để ghi nhớ công ơn của Liệt sĩ. Trong công cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, toàn Họ có 18 liệt sĩ, 27 thương binh và người có công hưởng chế độ như thương binh, hai bà mẹ được truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng".
       Là dòng họ xây dựng phong trào khuyến học, khuyến tài đầu tiên của huyện Hải Hậu từ đầu năm 1998. Năm 2001 được UBND huyện Hải Hậu tặng Bằng Khen. Năm 2002 được Hội Khuyến học tỉnh Nam Định tặng Giấy khen. Năm 2003 được Trung ương Hội Khuyến học tặng Bằng khen. Năm 2007 là Họ đầu tiên trong Xã được tặng bức trướng "Dòng Họ học tập tiêu biểu" lần thứ nhất. Năm 2017 được UBND huyện Hải Hậu tặng bức trướng "Dòng Họ học tập tiêu biểu" lần thứ hai. Là dòng họ có số lượng người đông, tỷ lệ người đỗ đạt khoa bảng cao, nhiều người thành danh trên con đương lập thân, lập nghiệp, có hàng trăm người là cán bộ dân sự và cán bộ trung, cao cấp trong lực lượng vũ trang, tiêu biểu có Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cẩn - nguyên Phó Tổng cục trưởng Chính trị Bộ Công an và doanh nhân Đỗ Cao Bằng và một số người thành đạt khác. Hiện nay con, cháu, chắt của Thủy tổ đã và đang phấn đấu phát huy truyền thống của Tổ và các vị tiền nhân, góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh.
3. Họ Đỗ Bảo Điền xã Hải Hưng
        Thủy tổ là Đỗ Phúc Tỉu, gốc từ xã Giao Tiến, huyện Giao Thủy. Thủy tổ đã đưa con,cháu, chắt và người thân xuống xã Hải Hưng lập nghiệp, xây dựng vùng quê mới cách đây trên 300 năm, đến nay là đời thứ 13, có gần 400 đinh.
        Trong công cuộc khánh chiến chống Pháp, tiêu biểu có các ông Đỗ Văn Nghi, Đỗ Văn Cầm, Đỗ Văn Nghiễm, Đỗ Văn Từng, Đỗ Văn Phi là những người đầu tiên tham gia cách mạng, góp phần cây dựng Chi bộ Phan Chu Chinh tiền thân của Đảng bộ xã Hải Hưng; các ông sau này bị địch bắt và anh dũng hy sinh. Nối tiếp tuyền thống của cha ông, trong kháng chiến chống Mỹ có hàng trăm thanh niên lên đường tham gia bảo vệ Tổ Quốc. Trong hai cuộc kháng chiến có 12 liệt sĩ, 1 bà mẹ Việt Nam anh hùng. Có 8 người là cán bộ trung, cao cấp trong quân đội, tiêu biểu là Đại tá Đỗ Văn Chiến được Nhà nước phong tặng "Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân".
        Trong công tác khuyến học, khuyến tài, năm 2018 được UBND huyện Hải Hậu tặng bức trướng "Dòng Họ học tập tiêu biểu". Dòng Họ có 66 người có học vị từ kỹ sư, cử nhân đến thạc sĩ, tiến sĩ. Họ Đỗ Bảo Điền, xã Hải Hưng luôn đoàn kết, động viên con, cháu, chắt chấp hành nghiêm đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hương ước của xóm làng.
4. Họ Đỗ thôn An Lạc, xã Hải Phong
        Cao cao Tổ Đỗ Viết Vinh từ thôn Thanh Hương, xã Đồng Thanh, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Năm 1833 Tổ đưa con, cháu và người thân về xã Hải Phong khai hoang, lấn biển, lập nghiệp góp phần xây dựng quê hương mới. Tổ đã giữ các chức: Chánh Tổng, Tổng Linh Nhất (nay là 3 xã: Hải Phong, Hải An, Hải Toàn). Đến nay các hậu duệ của Tổ đều có tinh thần đoàn kết, yêu thương nhau, cống hiến sức người, sức của trong các cuộc kháng chiến, sáng tạo trong lao động góp phần xây dựng quê hương Hải Phong giàu đẹp, văn minh. Trong Họ có nhiều người có cương vị cao trong lực lượng vũ trang và cơ quan Nhà nước, điển hình là cụ Đỗ Đức Chiến, công tác tác Văn phòng Tỉnh ủy Hà Nam Ninh; ông Đỗ Trung Kiên hiện là Phó Chủ tịch huyện Hải Hậu.
        Ngoài bốn dòng họ Đỗ ở trên, huyện Hải Hậu còn có rất nhiều dòng họ Đỗ khác nhưng hiện chưa có điều kiện kết nối được. Sau Đại hội họ Đỗ huyện Hải Hậu lần thứ Nhất, Ban thường trực Hội đồng họ Đỗ huyện Hải Hậu sẽ tiếp tục sưu tầm, kết nối để biên soạn lịch sử các dòng họ Đỗ của Huyện, rất mong nhận được sự chia sẻ của các dòng họ Đỗ trong và ngoài huyện./.

(Theo Báo cáo tóm tắt trình Đại hội họ Đỗ huyện Hải Hậu, lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2018-2023)